Blog

De energiekosten van een VvE bestaan al lang niet meer alleen uit de prijs van een kilowattuur elektriciteit of een kubieke meter gas. Netbeheerkosten, energiebelasting, aansluitcapaciteit, laadpunten, zonnepanelen en verduurzaming hebben allemaal invloed op wat een appartementencomplex uiteindelijk aan energie betaalt. Voor veel VvE’s wordt daarom één vraag steeds belangrijker: hoe zorgen we dat de energiebegroting niet alleen klopt voor volgend jaar, maar ook rekening houdt met wat er daarna met het gebouw gebeurt? Wie de begroting voor 2027 simpelweg baseert op de energierekening van 2026, kan belangrijke ontwikkelingen missen.

De energierekening van vorig jaar is niet automatisch een goede begroting

Een gebruikelijke manier van begroten is terugkijken. Wat hebben we vorig jaar betaald? Hoeveel elektriciteit en gas hebben we gebruikt? En welk bedrag reserveren we volgend jaar? Voor energie werkte dat lange tijd redelijk goed. Maar het energieprofiel van appartementencomplexen verandert. Misschien komen er volgend jaar laadpunten bij. Misschien worden zonnepanelen geplaatst. Misschien wordt verlichting vervangen of staat een aanpassing aan de collectieve verwarmingsinstallatie gepland. Daarmee verandert niet alleen hoeveel energie de VvE gebruikt, maar mogelijk ook wanneer en in welke vorm die energie wordt gebruikt. Een goede energiebegroting begint daarom bij het gebouw en niet bij de factuur.

Kijk eerst naar het werkelijke energieverbruik

De eerste stap is inzicht krijgen in het historische verbruik. Hoeveel elektriciteit heeft de VvE de afgelopen jaren gebruikt? Hoeveel gas? Zijn daarin opvallende verschillen zichtbaar? Eén jaar is daarbij niet altijd representatief. Een zachte winter kan bijvoorbeeld tot een lager gasverbruik leiden, terwijl een nieuwe laadinstallatie het elektriciteitsverbruik juist structureel kan verhogen. Kijk daarom bij voorkeur naar meerdere jaren en probeer afwijkingen te verklaren. Daarna komt de belangrijkste stap: wat gaat er in 2027 veranderen?

Nieuwe laadpunten betekenen structureel meer elektriciteitsverbruik

Steeds meer VvE’s krijgen te maken met elektrisch rijden. Wanneer in 2027 nieuwe laadpunten worden geplaatst, ontstaat een nieuwe elektriciteitsvraag. Daarbij is niet alleen relevant hoeveel kWh de auto’s jaarlijks gebruiken. Ook moet worden gekeken naar:

• het aantal laadpunten;
• verwachte groei van elektrisch rijden;
• momenten waarop auto’s laden;
• beschikbare aansluitcapaciteit;
• load balancing;
• verrekening van laadkosten.

Wanneer de laadkosten volledig aan individuele gebruikers worden doorberekend, betekent dat bovendien niet dat deze energiestroom voor de VvE irrelevant is. De elektriciteit loopt immers nog steeds via de infrastructuur van het gebouw en kan invloed hebben op de benodigde capaciteit en het energieprofiel.

Een warmtepomp verschuift kosten van gas naar elektriciteit

Ook verduurzaming kan de begroting ingrijpend veranderen. Wanneer een VvE bijvoorbeeld overstapt op een collectieve warmtepomp, zal het gasverbruik afnemen terwijl het elektriciteitsverbruik stijgt. Alleen de gasbegroting verlagen is dan onvoldoende. De nieuwe elektrische installatie kan invloed hebben op:

• elektriciteitsverbruik;
• piekvermogen;
• netbeheerkosten;
• benodigde aansluiting;
• energiecontract;
• mogelijkheden voor zonnepanelen.

Daarom moeten verduurzamingsplannen altijd worden meegenomen bij het opstellen van toekomstige energiebudgetten.

Zonnepanelen verlagen niet simpelweg de elektriciteitsrekening

Zonnepanelen maken de berekening eveneens ingewikkelder. De installatie produceert elektriciteit, maar niet iedere geproduceerde kWh heeft noodzakelijk dezelfde financiële waarde. Een deel van de zonnestroom wordt direct binnen het gebouw gebruikt. Een ander deel kan worden teruggeleverd. Vanaf 1 januari 2027 stopt bovendien de salderingsregeling. Daardoor wordt het belangrijker om onderscheid te maken tussen elektriciteit die direct zelf wordt gebruikt en elektriciteit die aan het net wordt teruggeleverd. Een begroting waarin simpelweg de jaarlijkse zonneproductie van het elektriciteitsverbruik wordt afgetrokken, geeft daarom een te eenvoudig beeld.

Kijk naar het energiecontract dat in 2027 geldt

Een andere belangrijke vraag is wanneer het huidige energiecontract afloopt. Loopt het contract nog heel 2027 door? Dan zijn de leveringstarieven mogelijk al bekend. Loopt het contract halverwege het jaar af? Dan ontstaat onzekerheid over de tarieven voor het tweede deel van het jaar. Juist bij een VvE kan dit grote gevolgen hebben. Een klein verschil per kWh of m³ kan bij een hoog jaarverbruik immers oplopen. Controleer daarom ruim voor het begrotingsproces:

Wanneer loopt het contract af?

Welke tarieven gelden tot dat moment?

Welke volumes verwacht de VvE?

En passen de looptijd en contractvorm nog bij de plannen van het gebouw?

De goedkoopste kWh is niet automatisch het goedkoopste contract

Bij het begroten en opnieuw inkopen van energie ligt veel aandacht op de leveringsprijs.  Logisch, maar dat is slechts één onderdeel van de totale energiekosten. Een VvE kan daarnaast te maken hebben met vaste leveringskosten, netbeheerkosten, energiebelasting, meetdiensten en verschillende typen aansluitingen. Bij zonnepanelen worden ook teruglevering en de bijbehorende voorwaarden relevant. Daarom moet een energiecontract niet uitsluitend worden beoordeeld op de opvallendste prijs in de offerte. Kijk naar de totale verwachte kosten voor de specifieke energiesituatie van de VvE.

Netbeheerkosten verdienen steeds meer aandacht

De energieleverancier en netbeheerder hebben verschillende rollen. De leverancier verkoopt de energie. De netbeheerder beheert het elektriciteits- en gasnet en de aansluiting op dat net. Vooral bij grotere elektriciteitsaansluitingen kunnen de eigenschappen en capaciteit van de aansluiting belangrijk worden voor de kosten. Dat is relevant omdat VvE’s steeds verder elektrificeren. Laadpunten, warmtepompen en andere elektrische installaties vragen gezamenlijk steeds meer vermogen. De energiebegroting raakt daardoor steeds sterker verbonden met de technische infrastructuur van het gebouw.

Energiebelasting blijft een belangrijke kostenpost

Naast levering en netbeheer speelt ook energiebelasting een rol. Hoeveel energiebelasting een VvE betaalt, hangt onder meer samen met het energieverbruik en de toepasselijke tarieven en verbruiksschijven. Bij VvE’s kan daarnaast de aansluitingssituatie relevant zijn. Bij meerdere zelfstandige onroerende zaken achter één elektriciteitsaansluiting kan onder voorwaarden bijvoorbeeld sprake zijn van mogelijkheden rond de vermindering energiebelasting. Het is daarom verstandig om niet automatisch aan te nemen dat de verwerking op de energiefactuur in iedere VvE-situatie optimaal is. Een periodieke controle kan verrassingen voorkomen en in sommige situaties zelfs leiden tot een mogelijke teruggave.

Houd ruimte voor onzekerheid

Een begroting is geen voorspelling tot achter de komma. Energieprijzen kunnen veranderen. Het weer kan invloed hebben op het gas- of warmteverbruik. Bewoners kunnen sneller elektrisch gaan rijden dan verwacht en verduurzamingsprojecten kunnen worden vervroegd of uitgesteld. Daarom is het verstandig om verschillende scenario’s te bekijken.

Bijvoorbeeld:

Basisscenario: het energieverbruik blijft ongeveer gelijk.

Verduurzamingsscenario: gasverbruik daalt en elektriciteitsverbruik stijgt.

Elektrificatiescenario: laadpunten en andere elektrische installaties zorgen voor een grotere elektriciteitsvraag.

De VvE krijgt daarmee inzicht in de bandbreedte waarbinnen de energiekosten zich kunnen ontwikkelen.

Kijk verder dan alleen 2027

De begroting wordt voor één jaar vastgesteld. Energie-investeringen gaan vaak tientallen jaren mee. Dat verschil in tijdshorizon kan tot verkeerde beslissingen leiden. Stel dat de VvE in 2027 een energiecontract afsluit, in 2028 laadpunten plaatst, in 2029 zonnepanelen realiseert en in 2031 de verwarmingsinstallatie vervangt. Dan verandert het energieprofiel in een paar jaar tijd ingrijpend. Het is daarom verstandig om naast de jaarlijkse energiebegroting ook een meerjarige energieprognose te maken. Niet tot op de euro nauwkeurig, maar wel met inzicht in de belangrijkste veranderingen.

Verbind de energiebegroting aan het MJOP

Daar ligt een logische koppeling met het Meerjarenonderhoudsplan. In het MJOP staat wanneer grote onderdelen van het gebouw onderhoud of vervanging nodig hebben. Juist die momenten bieden vaak kansen voor verduurzaming.

Denk aan:

• dakonderhoud combineren met isolatie of zonnepanelen;
• vervanging van verlichting combineren met led;
• vervanging van verwarmingsinstallaties combineren met elektrificatie;
• werkzaamheden in de parkeergarage combineren met voorbereiding op laadinfra.

Wanneer het MJOP en de energiebegroting naast elkaar worden gelegd, wordt eerder zichtbaar welke veranderingen in het energieverbruik eraan komen.

Maak energie een vast onderdeel van de jaarlijkse begrotingscyclus

Voor veel VvE’s wordt energie pas besproken wanneer het contract afloopt of wanneer de energierekening sterk stijgt.

Dat is eigenlijk te laat.

Energie zou jaarlijks onderdeel kunnen zijn van de financiële en technische planning.

Een eenvoudige jaarlijkse controle kan al veel inzicht geven:

1. Wat hebben we werkelijk verbruikt?
2. Hoe verhoudt dat zich tot de begroting?
3. Waarom is het verbruik veranderd?
4. Welke energiecontracten lopen wanneer af?
5. Welke tarieven en vaste kosten betalen we?
6. Welke verduurzamingsmaatregelen komen eraan?
7. Hoe ontwikkelt elektrisch rijden zich binnen de VvE?
8. Past onze aansluiting nog bij die ontwikkeling?
9. Welke invloed hebben zonnepanelen en teruglevering?
10. Welke veranderingen verwachten we voor de komende drie tot vijf jaar?

Zo wordt energie niet alleen een kostenpost, maar een onderwerp waarop actief kan worden gestuurd.

Van energiebegroting naar energiebeleid

De energiebegroting voor 2027 is uiteindelijk maar één momentopname. De grotere uitdaging voor VvE’s is dat energiecontracten, netcapaciteit, laadpunten, zonnepanelen, verduurzaming en onderhoud steeds sterker met elkaar verbonden raken. Wie uitsluitend naar de rekening van volgend jaar kijkt, ziet maar een klein deel van dat geheel. Een toekomstbestendige VvE kijkt daarom verder: naar het verwachte verbruik, de technische ontwikkeling van het gebouw en de investeringen die de komende jaren op de planning staan.

Een goede energiebegroting vertelt wat energie volgend jaar waarschijnlijk kost. Goed energiebeleid bepaalt waarom die kosten ontstaan en hoe de VvE daarop kan sturen. VvE Energie helpt VvE’s om die verschillende onderdelen in samenhang te bekijken en grip te krijgen op zowel de huidige als toekomstige energiesituatie. Wilt u energie binnen uw VvE structureel organiseren? In onze Nota Energiebeleid voor VvE’s zetten we de belangrijkste aandachtspunten en keuzes overzichtelijk voor u op een rij. U kunt de Nota Energiebeleid hier kosteloos downloaden.